>Son kale Turkcell’le ‘strateji’ kriteri

Posted: 26 Şub 2011 in turkcell

>Alfa ve TeliaSonera’nın Turkcell ile Rusya’nın 3’üncü büyük GSM’cisi MegaFon’daki hisselerini birleştirilme oyunu, Rus mahkemesinin ‘MegaFon ülke için çok stratejik, yabancılara geçmesin’ kararıyla suya düştü. Fakat iki ortak, kararın hassayetini göz ardı ederek, Türkiye için stratejik önemi büyük olan tek Türk GSM şirketi Turkcell‘i ele geçirme planları yapıyor. MegaFon Rusya’da %24 pazar payına sahip. Türkiye’de ise Turkcell‘in pazar payı yüzde 55’i buluyor

Rus Alfa Grubu’na bağlı Altimo ile İsveçli TeliaSonera arasında yapılan gizli protokol bu kez de temyizden döndü. Türk sermayesinin yarattığı en önemli şirketlerden Turkcell‘in de hissedarı olan bu iki grup, Rusya’daki MegaFon isimli GSM şirketinde de pay sahibi. Altimo ve TeliaSonera, daha önce Turkcell ve MegaFon’u birleştirmek için bir gizli bir protokol imzalamış, fakat Rus mahkemesi anlaşmayı ‘kabul edilemez’ diye tanımlamıştı.

YABANCI KONTROLÜNE GEÇEMEZ
Rusya Federasyonu hükümeti, Alfa ve TeliaSonera’nın operasyonunu anti-tekel komisyonu aracılığıyla durdururken, asıl dikkati çeken nokta mahkemenin anlaşmayı geçersiz kılarken kullandığı gerekçeydi. Rus mahkemesi gerekçesinde şu ifadeye özellikle vurgu yaptı: ‘MegaFon gibi stratejik öneme sahip bir şirketin yönetimi Rusya dışındaki bir şirkete devrolamaz. Böyle bir devir yasalara aykırılık teşkil ediyor’ Mahkemenin verdiği kararı beğenmeyen Alfa ve TeliaSonera da çareyi bir üst mahkeme olan Rusya Federal Arbitrasyon Mahkemesi’ne gitmekte buldu. Fakat bu kurum da alt mahkeminin verdiği kararı onaylayınca, iki şirketin planları suya düştü.

ÜÇÜNCÜ ORTAK REDDETTİ
İki şirket arasındaki bu anlaşmayı mahkemeye taşıyan isim ise, MegaFon’un küçük ortaklarından Alisher Usmanov olmuştu. Peki Usmanov kim? Rusya’nın önemli işadamları arasında gösterilen Usmanov, MegaFon’un hissedarlarından AF Telecom Holding’in patronu. Rus basınına göre, TeliaSonera ve Alfa, anlaşmalarına Usmanov’u da çağırmış fakat Usmanov bunu reddederek anlaşmayı mahkemeye taşımıştı. Usmanov’un Turkcell‘de ise herhangi bir hissesi bulunmuyor.

TURKCELL DE TÜRKİYE İÇİN ÖNEMLİ
RUS Mahkemesi’nin kararı Turkcell’i neden ilgilendiriyor? Bunun iki cevabı var. İlki Rus Alfa’nın Turkcell’e olan ilgisiyle alakalı. Nitekim Rusya, bir Rus GSM operatörü için ‘Bu şirket bizim için stratejik öneme sahip’ ifadesini kullandıktan sonra bu şirket yönetiminin yabancılara geçemeyeceği yönünde hassasiyet göstermişti. Fakat Alfa, bu hassasiyeti görmezden gelerek, bu kez Turkcell gibi ‘Türkiye için büyük stratejik öneme sahip’ bir şirketin yönetimini yabancılara yani kendisine ve eskiden kanlı bıçaklı olduğu TeliaSonera’ya geçirmeye çalışıyor.

İlk olarak Yavuz Semerci yazmıştı
TURKCELL’i ilgilendiren ikinci konu ise Alfa ve Telia Sonera arasında yapılan anlaşmanın Turkcell‘in mevcut gücünü, bölgedeki konumunu ne kadar etkileyeceğine ilişkin. Hatırlanacağı üzere, iki şirketin 2009 yılında yaptıkları anlaşmanın satır aralarında kalan fakat hem Turkcell hem de Türkiye için büyük öneme sahip hükümlerini gazeteci Yavuz Semerci’nin internet sitesi Gazeteport yayımlamıştı. Peki neydi bu satır arasında kalan hükümler?

DIŞARIYA PARA AKTARACAK BİR YAPI
YAPILAN anlaşmaya göre iki grup, Turkcell ve Megafon’da çoğunluk hisselerini ele geçirmek için bir çatı şirketi kurmayı tasarlıyordu. Kurulması planlanan şirket, hem Avrasya bölgesindeki etkinliklerini artıracak hem de iki gruba yüksek miktarda temettü dağıtacaktı. Yani metin aslında TeliaSonera ve Alfa’nın birlikte hareket edeceğini gösteren bir iyi niyet anlaşması gibi gözükse de aslında Turkcell‘i sadece hissedarlarına (Altimo ve TeliaSonera’ya) temettü (kar payı) dağıtan bir şirkete dönüştürüyordu.

BÖLGESEL GÜÇ OLMASI İSTENMİYOR
ANLAŞMAYLA birlikte Turkcell’in bölgedeki genişleme stratejisinin durdurulması ve bölgesel bir güçten yerel bir operatöre dönüştürülmesi hedefleniyordu. Örneğin, Turkcell’in kurduğu Fintur’un Turkcell’deki hisseleri TeliaSonera’ya satılıyor. Böylelikle Avrasya operasyonunun en önemli bacağını oluşturan Fintur’da Turkcell‘in etkisi de sıfırlanmış oluyordu. Sitedeki haberde ayrıca ‘İşbirliği anlaşması, hissedarlara Türkiye’den milyarlarca dolarlık kaynak transferi yapılmasını hedefliyordu’ ifadesi kullanılmıştı.

New York Borsası’nda gong çalan tek Türk
RUS Mahkemesi’nin MegaFon’un ülke için stratejik önemini gerekçe göstererek anlaşmayı geçersiz kılması ve bunun başaktörü
Alfa’nın Türkiye’nin en değerli şirketlerinin başında gelen Turkcell’i ele geçirme çabası, akıllara Turkcell’in Türkiye için ne kadar stratejik olduğu sorusunu getiriyor.
l 2010 verilerine göre yaklaşık 150 milyon nüfuslu Rusya’daki toplam abone sayısı 200 milyon civarında. Pazarda üç şirketin hakimiyeti bulunuyor. Abone bazında pazar paylarına bakıldığında birinci sırada MTS Russia bulunuyor. 69 milyon abonesi olan ve pazarın yüzde 33’ünü elinden bulunduran MTS’yi, 52 milyon abonesi ve yüzde 24.7’lik pazar payıyla VimpelCom takep ediyor. MegaFon ise 51 milyon abonesi ve yüzde 24.4’lük pazar payıyla, üçüncü sırada bulunuyor.

l TÜRKİYE’DE ise 3 GSM operatörünün toplam abone sayısı 62 milyon civarında. Pazar paylarına bakıldığında ise Turkcell‘in açık ara farkla pazar lideri olduğu görülüyor. Abone bazında Turkcell’in pazar payı yüzde 55 civarında. Onu yüzde 27’lik payla Vodafone Türkiye izlerken, üçüncü sırada ise yüzde 18’lik pazar payıyla Avea izliyor.
l TÜRKİYE’DE faaliyet gösteren üç firmadan bir tanesi Vodafone Türkiye. İngiliz şirket dünyanın önde gelen operatörlerinden. Diğer bir firma Avea. Pazar payında üçüncü sırada yer alan şirketin yüzde 81’i Türk Telekom’a ait. 2005 yılında özelleştirilen Türk Telekom’da ise hisselerin yüzde 55’i Lübnanlı Oger Telecom’un. Bir diğer deyişle Rus ve İsveç ortaklığının ele geçirmeye çalıştığı şirket, Türkiye’nin açık ara pazar lideri olmasının yanı sıra, ismi Türkiye’yle bütünleşmiş bir marka, Türkiye GSM pazarının ‘son kalesi’.
l TURKCELL’İ ele geçirmeye çalışan ortaklar da Turkcell‘in bir Türk şirketi olmasının ne kadar büyük bir stratejik önem arz ettiğinin farkında. Belki de bunun için TeliaSonera CEO’su Lars Nyberg, Başbakan’la yaptığını söylediği görüşmede, Turkcell’in bir Türk şirketi olarak kalacağını söylediğini ifade ediyor. Başbakan’ın buna karşı cevabı da çok net olmuş: ‘Uluslararası hukuk ne derse odur.’
l RUSYA’NIN New York Borsası’na kote 5 şirketi bulunuyor. Vei bunlardan hiçbiri MegaFon değil. Bunun yanında Türkiye’den tek bir şirket New York Borsası’nda gong çalma başarısını gösterdi: Turkcell.

%5 sınırı için hülle yapıp mahkemeyi kandırdılar
TURKCELL’İN Alfa Grubu’yla yaşadığı sorunlar 2005 yılına uzanıyor. Bu tarihte Çukurova Grubu, sahip olduğu Turkcell hisselerinin bir kısmını Rus Alfa Grubu’na satmıştı. Satış işlemi doğrudan Turkcell üzerinden değil, Turkcell’in yüzde 51 ortağı olan ve Çukurova Grubu tarafından kontrol edilen Çukurova Telecom Holding üzerinden yapılmıştı. Bu satış sonrasında Alfa Turkcell‘in yüzde 13.22’sine, Çukurova ise yüzde 13,77’sine hakim olmaya devam etti. Böylece Turkcell’in yönetimi bir Türk şirketi olan Çukurova’da kaldı. Turkcell’e yüzde 13.2 ortak olan Alfa, bu sırada Ukrayna’da, Norveçli telekom şirketi Telenor ile sorunlar yaşamaya başladı. İki grubun ortak oldukları Kyivstar ve VimpelCom’daki anlaşmazlıkları Alfa’nın Turkcell ortaklığıyla farklı bir boyut kazanmıştı. Telenor ve Alfa’nın ortaklık anlaşması rekabet alanında bazı düzenlemeler içeriyordu. Buna göre Telenor, Alfa şirketi olan Alfa Telecom Turkey şirketinin Turkcell’deki hissesinin en fazla yüzde 5 olması gerektiğini belirtiyordu. Alfa’nın Turkcell’de yüzde 13.22 hissesi olması ve Turkcell’in Ukrayna’da Life isimle bir GSM operatörüyle faaliyet göstermesi Alfa ve Telenor arasındaki ortaklık anlaşmasına aykırıydı.

1 milyar $ değerinde hisseye 90 milyon $
BU kapsamda Telenor, Alfa’yı New York’ta mahkemeye verdi. Mahkeme karar aşamasındayken Alfa, Turkcell‘deki hisse oranını görüntüde yüzde 5’e indirecek bir operasyon başlattı ve Çukurova Telecom Holding’teki hisselerinin yüzde 62’sini VISOR adlı bir Kazak Grubu’nun şirketlerine devrettiğini açıkladı. Alfa Telecom Turkey şirketinden Nadash ve Alexander Mamut’a ait Henri Services şirketine satılan yüzde 62’lik CTH hissesi, Turkcell’deki hisselerini yüzde 13,22 den 4,99’a indirmekteydi. Fakat normal bir satış gibi görünen operasyon aslında mahkemeyi yanıltmaya yönelik bir hülle işleminden ibaretti. Zira o sıralarda Turkcell‘in değeri 12 milyar doları aşmaktaydı ve satışı söz konusu olan hissenin de değeri 1 milyar dolar olması gerekirken satış bedeli 90 milyon dolar olanak açıklandı. Alfa’nın Turkcell‘deki 1 milyar dolar değerindeki hissesini 90 milyon dolara satmış olması VISOR Grubu’nun sadece mahkemeyi yanıltmak için adeta bir paravan şirket olarak kullanıldığını ortaya çıkardı. Yıllar sonra Alfa ile Telenor barışınca sözü geçen hisseler tekrar Alfa’ya devroldu. Böylece olayın sözde bir satış olduğu da ispatlandı.

Akşam

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s